Woda mineralna czy źródlana — czym się różnią i co oznacza „średniozmineralizowana”

Trzy kategorie wód butelkowanych według polskiego prawa

Wody butelkowane w Polsce dzielą się na trzy kategorie, zdefiniowane w ustawie o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych. Nazwa na etykiecie nie jest hasłem marketingowym — producent może jej użyć tylko wtedy, gdy woda spełnia warunki danej kategorii.

• Naturalna woda mineralna — woda podziemna, pierwotnie czysta pod względem chemicznym i mikrobiologicznym, o stałym składzie mineralnym i właściwościach potwierdzonych badaniami. Kategorię przyznaje się konkretnemu ujęciu, po ocenie i uznaniu przez właściwy organ (w Polsce Główny Inspektor Sanitarny), a wodę butelkuje się przy źródle.
• Woda źródlana — również woda podziemna i pierwotnie czysta, ale bez wymogu stałego, charakterystycznego składu mineralnego. Zwykle jest nisko zmineralizowana i nie musi wykazywać żadnych szczególnych właściwości.
• Woda stołowa — woda źródlana lub naturalna woda mineralna, do której dodano sole mineralne, albo mieszanina wody źródlanej z naturalną wodą mineralną. Jej skład jest efektem receptury, nie geologii.

W praktyce różnica sprowadza się do przewidywalności. Naturalna woda mineralna z danego ujęcia ma zawsze ten sam skład, bo wynika on z warstw skalnych, przez które woda przepływa — i ten skład jest deklarowany w tabeli na etykiecie. Woda źródlana może pochodzić z różnych ujęć tej samej marki i różnić się parametrami między partiami, w granicach dopuszczonych przepisami.

Klasy mineralizacji: nisko-, średnio- i wysokozmineralizowana

Ogólna mineralizacja to suma rozpuszczonych składników mineralnych w litrze wody, podawana w mg/l. Na jej podstawie przepisy dzielą wody na klasy, a odpowiednie określenie producent umieszcza na etykiecie.

Warto pamiętać, że klasa mineralizacji nie pokrywa się z kategorią prawną. Naturalna woda mineralna może być niskozmineralizowana, a woda stołowa — po dodaniu soli — wysokozmineralizowana. O tym, czy woda jest „mineralna”, decyduje jej pochodzenie i stałość składu, a nie ilość rozpuszczonych minerałów.

Skąd bierze się mineralizacja? Woda podziemna przez lata przepływa przez warstwy skalne i rozpuszcza ich składniki — wapienie oddają wapń i wodorowęglany, dolomity magnez, gipsy siarczany. Im dłuższa droga i im bardziej rozpuszczalne skały, tym wyższa mineralizacja. Dlatego wody z rejonów uzdrowiskowych, takich jak Busko-Zdrój, bywają bogatsze w minerały niż płytkie wody źródlane, a ich skład jest równie stały jak geologia, z której pochodzą.

Co znaczy „naturalna” i „ze źródła” na etykiecie

Określenie „naturalna” oznacza, że wody nie poddaje się uzdatnianiu, które zmieniałoby jej skład. Dopuszczalne są tylko procesy fizyczne: usunięcie związków żelaza, manganu i siarki w naturalny sposób lub przez filtrację oraz dodanie, usunięcie lub przywrócenie dwutlenku węgla. Dlatego ta sama naturalna woda mineralna może być sprzedawana jako niegazowana, lekko gazowana i gazowana — zmienia się nasycenie CO₂, nie skład mineralny.

Sformułowanie „ze źródła” lub nazwa ujęcia wskazuje konkretne miejsce, z którego woda pochodzi — i musi być prawdziwe. Przy naturalnej wodzie mineralnej nazwa ujęcia jest obowiązkowa: Busko1828 to woda ze źródła Wełecz II-Zdrój w Uzdrowisku Busko-Zdrój, butelkowana przez Uzdrowisko Busko-Zdrój S.A. Jeżeli na etykiecie nie ma nazwy ujęcia, a jedynie nazwa marki, zwykle masz do czynienia z wodą źródlaną lub stołową.

Jak czytać etykietę wody — pięć elementów

1. Kategoria: „naturalna woda mineralna”, „woda źródlana” albo „woda stołowa” — zapisana pełnym określeniem.
2. Nazwa źródła i miejsce butelkowania — przy naturalnej wodzie mineralnej obowiązkowe.
3. Ogólna mineralizacja w mg/l i klasa (nisko-, średnio-, wysokozmineralizowana).
4. Tabela składu: kationy (wapń, magnez, sód, potas) i aniony (wodorowęglany, siarczany, chlorki, fluorki) w mg/l.
5. Stopień nasycenia dwutlenkiem węgla: niegazowana, niskonasycona, średnionasycona lub wysokonasycona.

Przepisy dopuszczają też określenia opisujące skład, ale tylko po przekroczeniu określonych progów — na przykład „zawiera wapń” od 150 mg/l, „zawiera magnez” od 50 mg/l, „zawiera wodorowęglany” powyżej 600 mg/l czy „niskosodowa” poniżej 20 mg/l sodu. Jeśli etykieta nie używa takiego określenia, nie znaczy to, że składnika w wodzie nie ma — po prostu jego zawartość jest poniżej progu, a rzeczywistą wartość znajdziesz w tabeli.

Dlaczego woda średniozmineralizowana sprawdza się w pracy

Przy wodzie, którą pracownicy piją codziennie przez cały dzień, liczy się przede wszystkim neutralny, łagodny smak i powtarzalność. Wody wysokozmineralizowane mają wyraźny, często słonawy profil i zwykle traktuje się je jako wody do picia okazjonalnego. Wody bardzo nisko zmineralizowane bywają z kolei odbierane jako „płaskie”. Klasa średnia — od 500 do 1500 mg/l — to zakres, w którym minerały są wyczuwalne, ale nie dominują.

Busko1828 ma ogólną mineralizację 746,1 mg/l, a więc mieści się w dolnej części klasy średniozmineralizowanej. Głównymi składnikami są wodorowęglany (409,1 mg/l) i wapń (138,9 mg/l), obok siarczanów (78,13 mg/l), magnezu (16,4 mg/l) i sodu (21 mg/l). Taki profil daje wodę łagodną w smaku, bez słonej nuty, którą można pić w biurze, na hali czy na budowie przez cały dzień. Pełną tabelę składu publikujemy na stronie /woda-mineralna.

W zespole rzadko wszyscy piją to samo — dlatego ta sama woda w trzech wariantach nasycenia CO₂ ułatwia zamawianie: niegazowana na biurko i na spotkania, lekko gazowana dla tych, którzy lubią delikatne bąbelki, gazowana dla zwolenników wyraźnego nasycenia. Skład mineralny w każdym wariancie jest identyczny, więc zamówienie można zestawić z różnych wariantów bez zmiany tego, co dostają pracownicy.

Dla firmy istotny jest jeszcze jeden aspekt: naturalna woda mineralna z jednego ujęcia ma stały skład, więc każda paleta smakuje tak samo — niezależnie od partii i terminu dostawy. Sprzedajemy ją firmom w pełnych paletach: 1368 butelek 0,5 l (1,09 zł netto za butelkę) lub 504 butelki 1,5 l (1,60 zł netto), w trzech wariantach nasycenia, z paletą i dostawą w cenie, bez kaucji za butelki.